Film Synopses

In een proloog, acht hoofdstukken en een epiloog schetst De kleur van de granaatappels een uniek ‘portret’ van de dichter Aroetjoen Sajadjan, bijgenaamd Sayat Nova, ‘de Koning van het Lied’ (1717-1794). De rolprent is méér dan een historische biografie: er is geen verhaal, maar het is een verbijsterend fraaie smeltkroes van de rijke Armeense en Georgische culturele tradities.

De Armeense regisseur Sergej Paradzjanov zet zijn beelden op als doorgecomponeerde tableaus in de frontale stijl van Perzische fresco’s en boekillustraties; ze zijn een directe verschijning van het Goddelijke dat zich in het Schone openbaart. De cameravoering is extreem statisch; wat er daarentegen in het beeld beweegt, is subtiel oogstrelend. Dit leven van een dichter lijkt op een oosters tapijt: grillig en onvoorspelbaar van lijn en kleur, maar tegelijk een getuigenis van esthetische harmonie. Niettemin werd de film lang door de sovjetcensuur tegengehouden en uiteindelijk in verminkte vorm (hermontage door Sergej Joetkevitsj) vrijgegeven.

Sergej Paradzjanov wordt algemeen als de grootmeester van de Georgische film beschouwd, hoewel hij eigenlijk Armeniër is. Na zijn opleiding aan de befaamde filmacademie VGIK, waar hij nog les heeft gehad van Aleksandr Dovzjenko, maakte hij eerst een aantal ‘traditionele’ films, maar in 1964 presenteerde hij De vuurpaarden, een film die de cinematografische verbeelding voorgoed heeft veranderd. De letterlijke vertaling van de titel is Schaduwen van vergeten voorouders, waarmee duidelijk wordt dat hij zijn bewondering voor de onderdrukte volkscultuur tot uiting wilde brengen. Hoewel hij enigszins aansloot bij de lyrische natuurevocaties waarmee De aarde van de Oekraïner Dovzjenko tot een icoon van de Russische cinema was uitgegroeid, was dit de eerste keer sinds lange tijd dat de eigen culturele identiteit van een van de vele Sovjet-volkeren op het doek verscheen. Zijn film werd meteen omhelsd door de voorvechters van opkomende nationalistische bewegingen. De vuurpaarden was een provocatie van de officiële esthetische opvattingen, maar Paradzjanov en zijn cameraman Joeri Iljenko hadden er wel een stevige internationale reputatie mee verworven. Tijdens de draaidagen hadden ze voortdurend hooglopende ruzies uitgevochten. Paradzjanov meende dat juist statische beelden dynamiek uitstraalden, terwijl Iljenko gewend was om met zijn camera de ingewikkeldste manoeuvres te maken.

Ondanks Paradzjanovs plotselinge faam duurde het vijf jaar voordat hij De kleur van de granaatappels kon afwerken. Toen begon de ellende pas goed. De film werd verboden en pas vier jaar later in een door collega-cineast Sergej Joetkevitsj hergemonteerde versie vrijgegeven. Paradzjanov verdween in gevangenissen en werkkampen op beschuldiging van ‘homoseksualiteit’ of ‘illegale handel in antiquiteiten en diefstal van ikonen’. Zijn odyssee door de Goelag duurde zo’n vijftien jaar en er waren vele internationale protesten en petities voor nodig voordat hij zijn carrière kon vervolgen.

Toen Sergej Paradzjanov zich in 1988 voor de eerste keer kon vertonen op het Filmfestival in Rotterdam nadat hij jaren tevergeefs was uitgenodigd, zwermden de journalisten en cinefielen om hem heen als bijen om een pot honing. Programmeur Huub Bals omarmde de verreisde maëstro, die zich verontschuldigde dat hij geen souvenirs had kunnen meenemen voor zijn nooit eerder geziene vrienden. “Wodka en kleren kunnen we hier kopen. Jij en jouw films zijn niet te betalen.”

Sergej Paradjanov / Georgië 1969
Met Sofiko Tsjiaoereli, M. Alekjan, V. Galstjan
90 minuten 35mm kleur Armeens gesproken, Engels of Nederlands (ov) ondertiteld

Voorprogramma
HAKOB HOVNATANYAN
Paradzjanov heeft enkele kortfilms gemaakt over Armeense kunstenaars. Deze ingenieus verstrengelde introductie op de schilder Hakob Hovnatanyan tast in zorgvuldig gekozen close-up details van diens schilderijen af en verlustigt zich in Hakobs fabelachtige vermogen om kantwerk en de martiale deftigheid van militairen in uniform te suggereren. Ook besteedt Paradzjanov aandacht aan de rijke ornamentele versieringen op traditionele Armeense huizen.

Sergei Paradjanov / Armenië 1967
9 minuten 35mm Engels ondertiteld

Een beschouwend en poëtisch docudrama over het conflict tussen Armenië en Azerbeidzjan in de jaren ‘90, na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie.

In Border, geïnspireerd op een waargebeurd verhaal waarvan hijzelf getuige was, verbeeldt de Armeense filmmaker Harutyun Khachatryan de tragedie van een ‘burgeroorlog’ zonder woorden en bijna zelfs zonder menselijke hoofdrolspelers, door middel van een verhaal over een buffel die vastzit in een sloot, ergens op het platteland in de betwiste grensstreek. Het beest wordt meegenomen naar een boerderij, opgezet door een rijke Armeense Amerikaan als een opvangcentrum voor boeren uit de omgeving en vluchtelingen. Iedereen, inclusief de andere dieren, bekijkt de buffel met grote argwaan. Een jaar lang volgen we het leven op de boerderij en in de omliggende dorpen door de ogen van de buffel; de seizoenen gaan voorbij en het leven volgt dit rustige tempo. Maar telkens trekt de buffelstier naar de grens, waar hij verlangend staat loeien.

Harutyun Khachatryan, geboren in 1955 in Georgië, heeft sinds 1981 een tiental films en documentaires gemaakt waarvan ook de titels een dichterlijke klank hebben: Voices from our neighbourhood, Wind of oblivion, Return to the promised land, Return of the poet. In 2007 was hij een van de ontvangers van de Prins Claus Prijs.

Harutyun Khachatryan / Armenië 2009
82 minuten 35mm kleur

Voorprogramma
ROAD MOVIE
De kijker wordt uitgenodigd voor een trip door Jerevan plus een reis door de tijd. Het is geen toeristische tocht, maar een poging om de kinderjaren en de stad, waar die herinneringen plaatsvonden, te laten herleven.

Nora Martirosyan, geboren in Armenië in 1973, studeerde aan de kunstacademie in Jerevan, de Gerrit Rietveld Academie en de Rijksakademie in Amsterdam. Haar videowerken zijn vertoond op internationale festivals. Zij woont nu in Montpellier, Frankrijk.

Nora Martirosyan / Nederland/Armenië 2005
16 minuten digitaal

MERRY BUS / ՈՒՐԱԽ ԱՎՏՈԲՈՒՍ
Zaterdag 24 oktober 14.30 uur (Extra Voorstelling)

Thema van de film is een vrouw en een weeskind, na de aardbeving van 1988 in Leninakan (thans Giumry) in de Sovjet Armenië. Zij groeien naar elkaar toe en de kleine jongen besluit dat hij de basis voor zijn nieuwe gezin heeft gevonden. De vrouw adopteert hem dan, echter, hij gelooft dat hun gezin is pas compleet als er ook een vader komt.

Albert Mkrtchyan / Armenië 2001
113 minuten digitaal Engels ondertiteld

Net als vele andere émigrés uit Europa in de jaren ‘20 en ‘30 zou Rouben Mamoulian (1897–1987) een stempel drukken op de ontwikkelingen in de studio’s van Hollywood, maar meer dan anderen was hij geïnteresseerd in technologische vernieuwingen. Hij toonde zich een van de meest innovatieve regisseurs bij de introductie van geluid en, enkele jaren later, van kleur. Voordat hij in de filmindustrie belandde, had Mamoulian opera’s in het Rochester’s Eastman Theatre geregisseerd en had hij gewerkt op Broadway, waar hij de eerste opvoering van Gershwin’s Porgy and Bess op de planken bracht.

Deze documentaire belicht uitvoerig Mamoulians dubbele loopbaan op Broadway en in Hollywood, met veel archiefmateriaal en interviews met de hoofdpersoon zelf, zijn belangrijkste medewerkers en kenners van zijn oeuvre. Een uniek document is het gesprek dat filmmaker Arby Ovanessian voerde met Mamoulian, een jaar voor diens dood.

Rouben Mamoulian, geboren in het Georgische Tblisi uit een Armeense familie, begon zijn carrière aanvankelijk in het Russische theater, maar in 1922 ontvluchtte hij het Sovjet regime naar Engeland. In Londen lukte het hem om enkele toneelstukken te regisseren. Het jaar daarop verhuisde hij naar Amerika, waar hij werk vond bij de opera en het theater. Zijn debuutfilm Applause (1929) was niet alleen opmerkelijk omdat het één van de eerste ‘talkies’ was, maar ook omwille van het inventieve camerawerk en het handige gebruik van geluid. Dit was des te opmerkelijker omdat bij andere regisseurs de filmstijl juist verstarde vanwege de beperkte mogelijkheden bij microfoons en opnametechniek. Het waren kwaliteiten die ook het latere werk van Mamoulian zouden kenmerken. Natuurlijk was Applause – als voorloper van de vele populaire Broadway-achtige musicalverfilmingen – gesitueerd in het vaudeville-milieu. Later zou hij zijn kwaliteiten ook laten zien in andere genres, waaronder de misdaadfilm City streets (1931) met Gary Cooper, en het baanbrekende horrorverhaal Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1931) met Fredric March in de dubbele titelrol, waarin Mamoulian op ingenieuze wijze experimenteerde met gekleurde make-up die in combinatie met kleurfilters de spectaculaire transformatie van man in monster mogelijk maakte. Van filmhistorische betekenis is zijn bemoeienis met Becky Sharp, de eerste volwaardige driekleuren Technicolor productie uit 1935. Hij regisseerde een remake in 1941 van Blood and sand, de beroemde zwijgende film met Rudolph Valentino. Daarna kwam Mamoulians filmcarrière tot een prematuur einde. Zijn laatste productie zou Silk stockings worden, een verfilming in 1957 van Cole Porters gelijknamige Broadwaymusical, die zelf een bewerking was van Ninotchka, de romantische filmkomedie van Mamoulians grote voorbeeld Ernst Lubitsch uit 1939. Na een reeks conflicten met studiobazen in Hollywood over de regie van Porgy and Bess in 1959 en Cleopatra in 1963 zocht Mamoulian opnieuw en definitief zijn heil in het theater.

Patrick Cazals, een documentairemaker die verbonden is geweest aan het Franse tijdschrift Cahiers du Cinéma, heeft een prachtig portret gemaakt van Mamoulian en zijn belangrijke bijdragen aan de film- en theatercultuur in Amerika. Opnames uit Tbilissi, Rochester, New York, Los Angeles en Parijs, plus talrijke interviews met kenners van Mamoulians oeuvre leveren het bewijs dat Mamoulian niet alleen als een technische vernieuwer herinnerd moet worden, maar ook als een ten onrechte onderschatte, elegante regisseur van talrijke filmmijlpalen.

Patrick Cazals / Frankrijk 2007
63 minuten digitaal

Er zit een bijzonder Nederlands tintje aan deze verfilmde musicalversie van Lubitsch’ befaamde film Ninotchka: Wim Sonneveld doet eraan mee! Het is een soort drietrapsraket: de succesfilm werd voor een Broadwayproductie bewerkt door George S. Kaufman en van muziek voorzien door Cole Porter. Daarop werd een tweede filmversie gebaseerd. Onder regie van Rouben Mamoulian schitteren de al even legendarische Fred Astaire als de filmproducent Steve Canfield, en Cyd Charisse als de bloedmooie Russische agente Ninotchka Yoschenko.

In de originele film met Greta Garbo in de titelrol werd Ninotchka naar Parijs gestuurd om er drie volkscommissarissen in de gaten te houden, die op hun beurt bevel hadden gekregen om een fortuin aan Russische juwelen terug te brengen. Deze keer moeten de drie commissarissen de overgelopen componist Peter Illyich Boroff – een rol van de Nederlandse cabaretier Wim Sonneveld! – naar het vaderland laten terugvliegen. Canfield wil echter dat Boroff de muziek schrijft voor zijn nieuwste musicalproductie en overlaadt de commissarissen met wijn en vrouwen. Wanneer Ninotchka opdaagt om een oogje in het zeil te houden, probeert Canfield zijn charmes ook op haar uit.

De komische Koude Oorlog-elementen uit de Broadwayproductie blijven in de filmversie intact. Zo is er de figuur van een Russische commissaris die informatie over zijn voorganger opzoekt in het boek Who’s Still Who. De meeslepende score van Cole Porter werd compleet overgenomen, met schitterende songs zoals All of You, A Chemical Reaction, Without Love, Satin and Silk, The Red Blues, Stereophonic Sound en Siberia. Het laatstgenoemde nummer is een hilarisch spektakel met een dansende Peter Lorre! Deze afscheidsfilm van Mamoulian wordt beschouwd als een van de laatste grote musicals tout court.

Rouben Mamoulian / USA 1957
Met Fred Astaire, Cyd Charisse, Wim Sonneveld, Peter Lorre, Jules Munshin, Joseph Buloff, Janis Paige
117 minuten 35mm kleur Engels gesproken

Vahe hoort dat zijn vader gesneuveld is. De jongen wil dit bericht niet accepteren en ook weigert hij te blijven wonen bij zijn moeder die meteen hertrouwd is.
Vahe trekt in bij een gehandicapte oom en gaat iedere dag naar het station waar treinen vanaf de frontlinies arriveren. Wonderlijk genoeg komt Vahe’s vader na twee jaar terug. Wanneer zijn verwondingen genezen zijn, zoekt hij toch opnieuw de guerrillastrijd op.

Bagrat Oganesyan (1929-1990) gaf zijn studie literatuur op toen hij de kans kreeg om in 1969 als regie-assistent van Andrei Tarkovski ervaring op te doen bij de opnames van diens magistrale Andrei Rublov. Oganesyan werkte bij de Armeense filmstudio vooral als cameraman en editor en heeft slechts vier speelfilms geregisseerd. In Winepress (Sour grapes) valt de invloed van Tarkovski’s vroegste zwart/wit films – De jeugd van Iwan – te bespeuren, maar het is een oorlogsfilm zonder beelden van de oorlog.

Bagrat Oganesyan / USSR 1974
Met Araïk Issahakian, Sos Sarkissian, Galia Novents, Alla Toumanian
76 minuten 35mm zw/w Armeens gesproken, Engels ondertiteld

Voorprogramma
LUX AETERNA
Op 7 december 1988 zorgde een aardbeving om 11.41 uur voor een geweldige ravage in een gebied rond de een-na-grootste stad van het land, Leninakan (dat nu herdoopt is tot Gyumri). Enige uren na de schok begon een jongeman met zijn super-8 camera en zwart/wit film beelden op te nemen. Met behulp van dit nooit eerder gebruikte materiaal stelde de in Frankrijk wonende documentairemaker Serge Avédikian een beelddicht samen over het lijden van de getroffen bevolking.

Serge Avédikian / Frankrijk/Armenië 1988
11 minuten 35mm

TERRA EMOTA
Tien jaar na de verwoestende aardbeving van 1988 ging de filmmaker terug naar Armenië om Gyumri en zijn inwoners te portretteren.

Serge Avédikian & Levon Minasian / Frankrijk/Armenië 1999
10 minuten 35mm

In Los Angeles kruisen op onverwachte wijze de levens van een Mexicaanse graffiti-artiest, een Armeense camerareparateur, een Afro-Amerikaanse bluesgitarist en een gepensioneerde Engelsman.

Happy houdt van hiphop en zet graffiti. Als zij een tag maakt, wordt zij aangesproken door Sal, een zwerver met psychische problemen. Later ontmoet hij Avo, een camerareparateur die met zijn vrouw Allegra woont in een appartement, dat uitziet op Happy’s tekeningen èn op de rivier waarin hun vierjarige dochter Heidi is verdronken. Niet ver van Avo’s huis zorgt gitarist Ridley voor zijn zieke moeder. Iets verder weg woont Humphrey, een bejaarde Engelsman, die sinds het overlijden van zijn vrouw steevast zijn lunch eet bij haar graf. Ethels graf ligt vlakbij dat van Heidi, en dus heeft hij wel eens Allegra ontmoet. Op een ochtend schrikt Humphrey op wanneer Sal staat te schreeuwen.

Regisseur Eric Nazarian is geboren in Armenië en volgde een filmopleiding in Amerika. In een scenariowedstrijd van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences (de ‘Oscarclub’) was hij één van de vijf winnaars uit 5.224 inzendingen. Geen wonder dat Atom Egoyan, een al bekende cineast van Armeense afkomst, de loftrompet stak: “Eric Nazarian’s The Blue Hour is a beautiful and delicately constructed first film.”

Eric Nazarian / USA 2007
Met Emily Rios, Paul Dillon, Alyssa Milano, Clarence Williams III, Yorick van Wageningen
93 minutes digitaal

Voorprogramma
AKNER
Naast het hoeden van schapen en het melken van geiten is toneelspelen dé passie van de inwoners van Akner. Repetities vinden meestal buiten plaats, tussen alle dagelijkse bezigheden door. Zodra er weer een stuk klaar is, loopt heel Akner uit om hun mededorpelingen te bewonderen. Een aantal oude knarren speelt al decennia!
Na zijn filmstudie in Jerevan en Parijs ging Aram Shahbazyan bij tvstations in Armenië werken. Zijn kortfilms zijn bekroond.

Aram Shahbazian / Armenië 2004
16 minuten digitaal

Een Canadese fotograaf van Armeense afkomst moet een serie van twaalf kerkjes in Armenië voor een kalender vastleggen. Tijdens de reis houdt hij een videodagboek bij, zodat hij thuis in Toronto opnieuw kan beleven hoe hij zijn vrouw kwijtraakt aan hun gids.

Bij iedere kerk vertelt de gids iets over de historische achtergrond, maar de fotograaf voelt zich naarmate de reis duurt steeds meer een vreemdeling. Anders dan hij spreekt zijn vrouw wel Armeens. Deels heeft hij hun verwijdering zelf veroorzaakt omdat hij zijn emoties slechts via een apparaat kan communiceren. Zij gaat niet mee terug naar Canada maar zoekt toch weer contact, en komt niet verder dan zijn antwoordapparaat; hij schrijft haar elke maand een brief, die hij daarna verscheurt.

Calendar is een masochistische liefdesverklaring van twee mensen die ondanks alle communicatiemiddelen in een isolement vastzitten. De ontstaangeschiedenis van deze film heeft herkenbare sporen nagelaten. In 1991 kreeg Atom Egoyan, opgegroeid in Canada als kind van Armeense ouders, op het festival van Moskou voor zijn speelfilm The adjuster een prijs van een miljoen roebel, te besteden in de Sovjet-Unie. Toen zijn plannen klaar waren, was het bedrag gedevalueerd tot het flutbedrag van 3000 dollar en was Armenië ondertussen onafhankelijk geworden. Met Duits televisiegeld kon de film toch gedraaid worden. Egoyan speelt zelf de hoofdrol naast zijn vrouw Arsinée Khanjian, die in al zijn films acteert.

Atom Egoyan / Canada 1993
Met Arsinée Khanjian, Atom Egoyan, Ashot Adamian
75 minuten digitaal kleur Engels, Armeens, Russisch en Ivriet gesproken, Nederlands ondertiteld

Voorprogramma
GARDEN DWELLING
Dit videodagboek van de reis die vier Armeniërs in 2003 door oost Turkije maakten, gaat niet zozeer over de voorspelbare toeristische hoogtepunten, als over de taalverwarring en de onuitgesproken spanningen die rond de nog steeds gesloten grens heersten.

Tina Bastajian / USA 2005
29 minuten digitaal Engels, Armeens, Turks, Arabisch en Frans gesproken, Engels ondertiteld

Deze film is geen ‘bio-pic’ maar wel geïnspireerd door leven en werk van de Armeense monnik en ethnomusicoloog Soghomon Soghomonian, bijgenaamd Komitas (1869-1935).
Hij studeerde muziek aan het seminarie van Etchmiadzin en legde een collectie van drieduizend Armeense volkswijsjes vast. Na enige jaren studie aan het conservatorium in Berlijn, keerde hij terug naar Etchmiadzin, het spirituele centrum van de Armeense Kerk. Hij componeerde meerstemmige partituren voor zangkoren, zette ook volkswijsjes op muziek, en reisde de wereld rond om concerten en musicologische lezingen te geven. Tijdens de Eerste Wereldoorlog begon de Turkse overheid in 1915 een campagne tegen de Armeniërs: deze genocide eiste meer dan een miljoen slachtoffers. Komitas hield op met componeren en zette geen letter meer op papier. Wel is zijn stem en pianospel bewaard gebleven op 78toeren grammofoonplaten, dankzij opnames uit 1912 in Parijs en 1914 in Constantinopel. Zijn mentale verwarring was zo ernstig dat hij al voor 1922 in een psychiatrische inrichting bij Parijs belandde, waar hij in 1935 stierf.

Don Askarian, geboren in 1949 in Nagorno-Karabach, studeerde geschiedenis en kunst in Moskou. Hij werkte als regieassistent en filmcriticus, tot hij in 1975 gearresteerd werd en in de gevangenis terechtkwam. In 1978 emigreerde hij naar Berlijn, waar hij sindsdien woont. Al zijn films zijn geworteld in de volkscultuur van zijn geboorteland Armenië. Askarian heeft in Komitas een bijzondere combinatie gevormd van documentaire (gebaseerd op verifieerbare feiten) en speelfilm (gericht op emotionele en esthetische principes). Zoals Askarian schreef: “In Komitas an artistic image of the composer’s earthly and spiritual biography has been created.”

Don Askarian / Duitsland 1988
Met Samvel Ovasapian
96 minuten 35mm kleur & zw/w Armeens gesproken, Engels ondertiteld

Voorprogramma
CHIZHIK
Hopelijk worden mensen vriendelijker als ze naar mijn xylofoon luisteren, denkt een muzikant.

Vardan Hakobyan / Armenië 2003
10 minuten 35mm

In 1997 werd Yusuf, een politiek actieve linkse student, tot een lange gevangenisstraf veroordeeld. Tien jaar later wordt hij vanwege zijn slechte gezondheid vrijgelaten. Hij keert terug naar zijn geboortedorp in het oostelijke Zwarte Zeegebied.

Zijn vader is ondertussen overleden, zijn ziekelijke moeder ontvangt hem met open armen. Alle jongeren zijn uit het geïsoleerde bergdorp weggetrokken; alleen zijn jeugdvriend Mikail is er nog. In het café ontmoet hij Eka, een Georgische prostituée die verlangend uitkijkt naar de dag waarop zij herenigd kan worden met haar dochtertje aan de ander zijde van de grens.

Regisseur Ozcan Alper heeft sublieme beelden van het heden doorsneden met onbewerkt beeldmateriaal over de politieke en sociale spanningen in de jaren ‘90. Tezamen levert dit een fascinerende beschouwing op over een man – en een generatie – die op zoek is naar zijn diepste wezen.

Ozcan Alper / Turkije 2008
Met Onur Saylak, Serkan Keskin, Megi Kobaladze
99 minuten 35mm kleur Turks, Georgisch en Armeens gesproken, Engels ondertiteld

Voorprogramma
DON’T LEAVE WITHOUT NEWS
Toevallige ontmoetingen onderweg in de post-Sovjet republiek Armenië prikkelen de fantasie van de reiziger. Het zware levensomstandigheden worden zichtbaar via beelden van een groepje voetballers tussen de bergen, een koorddanser die toeristen wil imponeren of twee dorpelingen die op pelgrimage zijn naar een oud begraven kruis.

Christine Khalafian / USA/Armenië 2005
18 minuten 16mm

De allereerste lange speelfilm die in Armenië werd gerealiseerd, en wel in 1926, is Namus. De regie van deze zwijgende film uit 1926 was in handen van Amo Bek-Nazarov (of Armeenser gespeld Hamo Bek-Nazaryan, 1891-1965). Hij schreef zelf het draaiboek op basis van de gelijknamige roman van Alexandre Chirvanzadé uit 1885. Het is een romantisch liefdesdrama zoals dit al vaak door de groten uit de wereldliteratuur werd geboekstaafd: Majnun & Layla door Qays ibn al-Mulawwah ibn Muzahim (7de eeuw), Romeo & Juliet door William Shakespeare (1596), of hun Azeri pendanten Ali & Nino door Kurban Said (1937). De lotgevallen van Soussan en Sejran zouden in dit rijtje niet misstaan.

Daarnaast schetst Namus een meeslepend beeld van een verloren wereld en een exotische cultuur, die tot op de dag van vandaag fascinerend blijft. Bek-Nazarov kruidde het verhaal met een indringende ‘reportage’ van een aardbeving, maar ook met vele komische terzijdes, zoals de dorpsvrouwen die al spinnend de laatste roddels doornemen, terwijl de mannen dit bij een potje knikkeren doen. In Bek-Nazorov’s begintijd was de Armeense cinema nogal een ‘one man show’. Geen wonder dus dat de eerste geluidsfilm, Pepo uit 1935, ook door hem is geregisseerd; de muziek ervoor werd gecomponeerd door Aram Chatsjatoerjan!

Namus beleefde een uitzonderlijk succes toen de film in roulatie kwam. Deze voorstelling, met Wim van Tuyl aan de vleugel, is wellicht een première voor Nederland.

Kleermaker Barkhoudar en pottenbakker Haïro zijn al lang met elkaar bevriend, en het ligt dan ook voor de hand dat de schone Soussan op een gepast tijdstip zal trouwen met Sejran, de zoon van de pottenbakker. De vriendschap tussen beide kinderen heeft ontwikkeld tot wederzijdse liefde. De vaders zijn ervan overtuigd dat ze zich naar de voorvaderlijke wetten zullen voegen en tot de huwelijksdag zullen wachten alvorens elkaar weer te ontmoeten. Maar de hartstochtelijke Sejran omzeilt dat verbod en bezoekt Soussan regelmatig op een geheime plek. Haar vader, een fanatieke hoeder van alle tradities, is getuige van een van die ontmoetingen. Daardoor voelt hij zich onteerd, en verbreekt hij de vriendschap met de pottenbakker, waarna hij zijn dochter uithuwelijkt aan de handelsman Roustam. Als dat maar goed afloopt.

Hamo Bek-Nazarov / Armenië 1926
Met M. Shahubatyan-Tatieva, Samvel Mkrtchyan, Hrachia Nersisyan
84 minuten 35mm zw/w Armeense en Engelse tussentitels
Pianobegeleiding Wim van Tuyl

Film Synopses

1. Honor (Namus)
Hamo Bek-Nazaryan/Bek-Nazarov, Armenia, 1926, 84 min, b/w (35mm)

Honor is the love story of a young couple, Seyran and Susan, who meet a tragic fate because of patriarchal prejudices. It is deemed the first (silent) feature film made in Armenia.

2. Silk Stockings
Rouben Mamoulian, USA, 1957, 117 min (35mm)

Silk Stockings is comedy-musical remake of Ernst Lubitsch’s Ninotchka (1939) about a rigid Soviet officer who is sent to Paris on a mission to bring a strayed Russian composer, played by Dutch actor Wim Sonneveld, back to the Soviet Union. During her mission she meets Steve Canfield (Fred Astaire), an American movie producer, who sways her into a romantic love affair that melts her mechanical Soviet heart.

3. Rouben Mamoulian: Golden Age of Broadway and Hollywood
Patrick Cazals, France, 2007, 62 minutes (Betacam)

This documentary explores Mamoulian’s Broadway and Hollywood career with archival footage and interviews with the director and many other collaborators. Included in this documentary are never-before-seen interviews with Mamoulian just a year before his death.

4. Sayat Nova: The Colour of Pomegranates (Sayat Nova: Nran Guyn)
Sergei Paradjanov, Armenia, 1968, 77 min (35mm)

The Colour of Pomegranates follows the life and death of eighteenth-century Armenian troubadour Sayat Nova through the artistic vision of Sergei Parajanov, known especially for his eccentric imagery and unconventional narrative technique.

5. Hakob Hovnatanyan
Sergei Paradjanov, Armenia, 1967, 9 min (35mm)

In this short collage of images, Parajanov explores the art of Armenian portraitist Hakob Hovnatanyan, who lived and worked in nineteenth-century Tbilisi, capital of Georgia, where Parajanov was also born.

6. Komitas
Don Askarian, Germany, 1988, 95 min (35mm)

Komitas is dedicated to the Armenian monk and genius composer Komitas, and to the one million victims of his people who perished in Turkey in 1915.
The final twenty years of Komitas’s life were spent in various mental hospitals.
The destiny of Komitas? This is the magic beauty of Armenian culture and the abhorrent brutality of Armenian history.


7. Chizhik
Vardan Hakobyan, Armenia, 2003, 10 minutes (35mm)
(screening format TBD 35/betacam or DVD)

Chizhik is about a musician who bestows kindness on people by playing a xylophone.

8. Akner
Aram Shahbazian, Armenia, 16 min, 2004 (DVD)

A day in the life of the residents of Akner, who have folk-tales and theater in their souls.

9. Winepress (Hndzan)
Bagrat Oganesyan, Armenia, 1974, 76 min, b/w (35 mm)

Vahe, unable to come to terms with the new family his mother has creating for him with another man, prefers to live with his disabled uncle, while waiting every day for his father’s return from the frontline. When his father finally comes back after two years, he must leave again for war as soon as he is healed from his injury. This comes as a blow to Vahe.

10. Lux Aeterna
Serge Avédikian, France/Armenia, 1988, 11 minutes

On December 7, 1988, at 11:41 am, a terrible earthquake ravaged an entire region of Armenia, including its second-largest city, Leninakan (now Gyumri). Several hours after the seismic shock, a young man began to film with his super-8 camera and b&w film. Based on this hitherto-unseen footage, this is a film poem about the suffering of the people.

11. Terra Emota
Serge Avédikian and Levon Minasian, France/Armenia, 1999, 10 min (35mm or Betacam)

Ten years after the terrible earthquake that destroyed the city of Leninakan (now Gyumri), the directors return to the scene to record the city and its inhabitants.

12. Calendar
Atom Egoyan, Canada, 1993, 74 min (16mm) (DVD)

A Canadian Armenian photographer (Atom Egoyan) is commissioned to Armenia to photograph churches for a calendar. While there, his wife (Arsinée Khanjian) begins to fall in love with their driver and unoffical guide (Ashot Adamyan). In the end, she chooses Armenia over the diaspora by remaining with Ashot and leaving Atom to go back to Canada on his own. Throughout the film, Atom unsuccessfully tries to understand his wife’s motivations, but the shame he feels for being a minority in Canada does not allow him to see the complexity of ethnicity and roots below the surface.

13. Garden Dwelling
Tina Bastajian, USA 2005, 29 min US/Turkey (Digital Video) – (DVD or Mini-DV)

This oblique travel diary, recounting four Armenians’ visit to eastern Turkey in 2003, covers not their daily itinerary and the big sights, but the spaces in between: the awkward translations, the mystifying exchanges, the unspoken tensions that still linger across a closed border. ‘A graceful, nuanced treatment of the filmmakers’ ambivalent relationship to her historic homeland.’ (CinemaEast NYC)
In English, Armenian, Turkish, Arabic and French with English subtitles.

14. Border (Sahman)
Harutyun Khachtryan, Armenia, 2009, 82 min (35mm)

Border takes place in the post-Soviet era after the Armenian-Azeri conflict, right across the border of Azerbaijan on the side of Armenia. A group of refugees and farmers are attempting to rebuild a new life. As the seasons pass, we gradually see the changes that take place in the village. All of this is viewed from the perspective of a bull, which is continually looking for something else across the buffered border.

15. Road Movie
Nora Martirosyan, Netherlands/Armenian, 2005, 16 minutes (Beta-Cam or DVE)
Cinematograhpy: Floris Paalman

“Road Movie” invites the viewer to a road trip through Yerevan – a trip through the time. It is not a tourist trip; rather, it is an attempt to give due to the childhood and to the city where it took place. Staying in the closed space of the bus, we learn about the city that the bus is crossing through the fragments seen from the windows and through the shadows on the faces of the passengers. The camera with the light and the wind caresses the faces that are becoming familiar. A transmission of the past to the child, who when growing adult will transmit it to his own child.

16. Autumn (Sonbahar)
Ozcan Alper, Turkey, 2008, 99 min (35mm)

Sentenced to jail in 1997 as a university student aged 22, Yusuf is released on health grounds 10 years later. He returns to his village in the eastern Black Sea region, where he’s welcomed only by his sick and elderly mother. It turns out that his father died while he was in jail and his older sister got married and moved away to the city. Economic factors mean that it’s almost exclusively old people who live in the mountain village, and the only person Yusuf sees is his childhood friend Mikail. As autumn slowly gives way to winter, Yusuf goes with Mikail to a tavern where he meets Eka, a beautiful young Georgian prostitute. Neither the timing nor circumstances are right for these two people from different worlds to be together. For all that, love becomes a final desperate attempt to grasp life and elude loneliness – for Yusuf at least. For Eka, Yusuf is something like a character from the pages of a Russian novel: a character who inhabits a faraway world and a faraway time. With the 1990s as a backdrop, the film at once documents and criticizes a slice of recent history, exposing the irony, ruthlessness and reality of the period.

17. Don’t Leave Without News
Christine Khalafian, USA/Armenia, 2005, 18 min (16mm)

Shot in modern-day Armenia, Don’t Leave Without News creates a new environment based on chance encounters, an amalgam of the harshness of life in a struggling post-Soviet republic, and a traveler’s fantasy. Disparate imagery includes Russian children doing cartwheels on a deserted road, men playing soccer in an open field nestled in the mountains, Yezdi nomads wondering the land, a tightrope walker impressing tourists, and two villagers on a pilgrimage to a buried ancient cross stone.

18. The Blue Hour
Eric Nazarian, USA, 2007, 93 min (High-Def)

Several strangers in Los Angeles weave their stories of loss and hope, not knowing that their lives have brushed up against each others in small but sometimes profound ways. A multi-ethnic ensemble drama, the film explores the connections between a Mexican graffiti muralist, an Armenian camera repairman, an African American Blues guitarist, and an English pensioner living near the Los Angeles River.